ZABOROWSKI S., BURCHARD J. - Ordo Misse. Kraków 1512. Wczesny druk F. Unglera

ZABOROWSKI Stanisław, BURCHARD Johann - Ordo Misse Secu[n]dario diligentissime correctus cu[m] notabilibus et glossis sacri canonis nouiter additis. Cracouie 1512. Cura Floriani Unglerii. 4, s. [8], k. LXXV, [1]. opr. wsp. perg.
E. 34, 48. Niewielkie zaplamienia narożnika pierwszych kart, niewielki ślad zawilgocenia krawędzi części kart, stan dobry. Druk dwubarwny czarny i czerwony. Liczne marginalia z epoki. Jeden z najwcześniejszych druków Floriana Unglera, drukarza krakowskiego. Karta tytułowa w drzeworycie; sylwetki św. Wojciecha i św. Stanisława w strojach biskupich, powyżej korona i dwie tarcze herbowe podtrzymywane przez anioły: Orzeł Biały i Pogoń. Pomiędzy figurami świętych herb Ciołek (biskupa płockiego Erazma Ciołka i biskupa przemyskiego Macieja Drzewickiego), nad dolnym marginesem gryf na tarczy herbowej - sygnet Unglera. Na odwrocie całostronicowa kompozycja drzeworytowa przedstawiająca Ostatnią Wieczerzę w rozbudowanej bordiurze roślinnej z herbem Królestwa i herbem Krakowa. Ozdobne inicjały w tekście.
Autorem prezentowanego tu mszału jest J. Burchardus (1450-1506), watykański mistrz ceremonii. Po raz pierwszy dzieło ukazało się w Rzymie w 1498. Podstawą krakowskiego wydania została trzecia edycja z 1508 uzupełniona w znaczącym stopniu przez Stanisława Zaborowskiego (ca 1470-1530), prawnika i gramatyka. Niepodpisana przedmowa precyzuje cel wydania dzieła: "Powstaje tu na tych kapłanów, którzy nie rozumieją sensu czynności liturgicznych [...]; porównuje ich do nierozumnych zwierząt, zwłaszcza do małp, które bezmyślnie naśladują ruchy ludzkie. Stąd potrzeba niniejszego dzieła, zawierającego wykład obrzędów mszy św." (Estreicher). O Unglerze F. Kopera pisał: "Dorobiwszy się własnej drukarni, sprowadził piękne łacińskie czcionki, druk miał jasny i czysty, papier wyborny, korrektę pilną i staranną. Wkrótce też zakład jego był pierwszym w Krakowie i całej Polsce" (F. Kopera "Spis druków epoki jagiellońskiej", Kr. 1900, szp. 45).